Blog


බලු පැටව් පොළොවෙ ගසා මරද්දී සත්ත්ව සුබසාධන පනතට බාලගිරි

සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් මෙරට බොහෝ දෙනෙක් උනන්දු වෙති. එසේ වුවද අදාල කෙටුම්පතට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි නිශ්චිතව දන්නේ කවුරුන්ද ? ඊට විමසිලිමත්වත්වන්නෝ බොහෝය. නමුත් ඔවුන්ගේ උනන්දුවේ තරමටවත් පසුගිය කාලයේ ඊට සාධාරණයක් සිදුවූයේ දැයි විමසා බැලිය යුතුය.

සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පතේ මෑත කාලීන දිග හැරුම  වසර පහළොවකටත් වැඩි අතීතයක් කරා දිව යයි. විවිධ මට්ටමෙන් වාචිකව සන්නිවේදනය වෙමින් තිබු මෙම සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත යම් ඉදිරි පිම්මක් තැබුවේ 2015 වසරේදී සිදු කළ මහජන මත විමසීම හරහාය.

2016 ජනවාරි 13 වැනිදා ඊට කැබිනට් අනුමැතිය ලද බවට විවිධ ස්ථිරවල කතාබහ වෙයි. ඉන් සිදුව ඇත්තේ සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පතක නව අවශ්‍යතාව සදහා අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතියද ලැබුණු බවයි. ඇතැම්විට මෙම කාරණාව එවකට සමාජගත වුයේ සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත නීතියක් බවට පත්වීම එමගින් සිදුවුවා යැයි හැගෙන පරිදිය. නමුත් සිදුවුයේ වෙනකකි.

සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව ඔස්සේ පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත්කොට පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතර බලයෙන් එය පනතක් ලෙස සම්මත වීම දක්වා ක්‍රියාවලියේ, නීති කෙටුම්පත් කාර්ය ඉදිරියට ගෙනයාමට පමණක් අදාල කැබිනට් අනුමැතිය නෛතික පිළිගැනීමකට ලක්වී තිබිණි.

රජය සත්ත්ව සුබ සාධණ පනත් කෙටුම්පත පිළිගත්තාය යන්න නිල වශයෙන්  පිළිගැණුනද ? එය නීතියක් දක්වා ගෙනයාමේ අති දුෂ්කර කාර්යට රාජ්‍ය මට්ටමෙන් ලැබුණේද ? ලැබෙමින් පවතිනුයේ ද ?  එතැන් සිට මන්දගාමී ප්‍රතිචාරයකි.

1907 සත්ත්ව හිංසනය වැළැක්වීමේ ආඥා පනත ඔස්සේ  සත්ත්ව සුබසාධනය පිළිබදව කරුණු අන්තර්ගත කළද, සත්ත්ව හිංසනය පිළිබද නීතිය අවසන්වරට සංශෝධනය වුයේ 1955දීය. ඒ අනුව ගත් කලද වසර 65ක් තිස්සේ මෙම නීති සංශෝධනය වීමක් සිදුව නැත. 

2010 වසරේදී අතුරලියේ රතන හිමි පෞද්ගලික මන්ත්‍රි යෝජනාවක් ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කළ ද,පාර්ලිමේන්තු  න්‍යාය පුස්තකයට සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් නොවුයේ එය අවසන් කෙටුම්පතක් ලෙස නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව සහ ආදාල අමාත්‍යංශ මැදිහත්වීම ඔස්සේ පාර්ලිමේන්තුවට නෛතික ක්‍රමවේදය ඔස්සේ අවසන් වශයෙන් ඉදිරිපත් නොවීම නිසාය. 

ඇත්තටම සිදුවුයේ කලින් කලට විෂයභාර  අමාත්‍යංශය සහ නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව අතර  සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත දෝලනය වීමයි. නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුවේ නීති සකස් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පිරික්සා බැලීමේදී මේ පිළිබදව පුළුල් අදහසක් ලබාගත හැකිය. 

අදාල නෛතික ක්‍රියාවලියේ සිදුවන පහත සදහන් ක්‍රියාවලියන් සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත වෙනුවෙන් මේ දක්වා ක්‍රියාත්මක වී නොමැති බව ඔබට වටහා ගත හැකිය.

අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් පනත් කෙටුම්පත රජයේ ගැසට් පත්‍රයෙහි පළ කිරීම අනුමත කරනු ලැබු විට, අමාත්‍යාංශය විසින් පනත් කෙටුම්පත භාෂාත්‍රයෙන් ම රජයේ මුද්‍රණාලයාධිපති වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතු ය. පනත් කෙටුම්පත පළමුවෙන්ම රජයේ ගැසට් පත්‍රයෙහි අතිරේකයක් ලෙසින් පළ කරනු ලබන අතර, භාෂාත්‍රයෙන් මුද්‍රණය කරනු ලැබූ කෙටුම්පත අවසන් සෝදුපත් කියවීම සහ අනුමැතිය සඳහා මුද්‍රණාලයාධිපති විසින් නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක වෙත යවනු ලැබේ.

පනත් කෙටුම්පත රජයේ ගැසට් පත්‍රයෙහි පළ කරනු ලැබූ විට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාර එය පළ කරනු ලැබූ දිනයෙන් දින 14 ක් ඉකුත් වීමෙන් පසුව, එය පාර්ලිමේන්තුවේ න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් කළ යුතු ය. පාර්ලිමේන්තුව වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් (පළමුවර කියවීමෙන්) පසුව පාර්ලිමේන්තුව විසින් එය පනත් කෙටුම්පතක ස්වරූපයෙන් මුද්‍රණය කරන මෙන් පාර්ලිමේන්තු මහලේකම්වරයා වෙත නියම කරමින් එයට අංකයක් ලබාදෙනු ඇත.

පනත් කෙටුම්පතක් පාර්ලිමේන්තුවේ න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් කරනු ලැබූ විට එය දෙවැනි වර කියවීමේ විවාදය සඳහා දිනයක් (පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ දින සිට දින හතකට කලින් නොවන දිනයක්) නියම කරනු ලැබේ. එම කාලසීමාව ලබා දී ඇත්තේ යම් පුරවැසියකුට එම පනත් කෙටුම්පත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ අභියෝගයට ලක් කිරීම සඳහා ය. විවාදයට භාජනය කෙරෙන කරුණු සම්බන්ධයෙන් පැන නගින යම් වෙනස් කිරීම් කාරක සභා අවස්ථා සංශෝධන මාර්ගයෙන් සිදු කරනු ලැබිය හැක්කේ දෙවැනි වර කියැවීමෙන් පසුව පැවැත්වෙන පනත් කෙටුම්පතේ කාරක සභා අවස්ථාවේ දී ය. අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් මුල් අවස්ථාවේ දී අනුමත කරනු ලැබූ ප්‍රතිපත්තියට බැහැරව අලුතින් කිසිදු කරුණක් කාරක සභා අවස්ථා සංශෝධන මාර්ගයෙන් ඇතුළත් කරනු නොලැබිය යුතු ය.

සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ පනතක් ලෙස සම්මතවීම සදහා අවශ්‍ය ඉහත කාරණා මේ දක්වා ඉටුවී නොමැත. 

ඒ නිසා, පාර්ලිමේන්තුවේ හමස් පෙට්ටියේ තබා ඇති සත්ත්ව සුබ සාධන පනතක් නැත. ඇත්තටම සිදුව ඇත්තේ අමාත්‍යංශ මට්ටමෙන් ඊට ලැබෙන නිද්‍රාශීලි ප්‍රතිපත්තියයි. කලෙන් කලට අමාත්‍යංශ හා විෂය පථ පමණක් නොව අමාත්‍යංශ ගොඩනැගිලි මාරුවන අවස්ථාවලදීද සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පතට එය අහිතකර ලෙස බලපා තිබේ.

2017 වසරේදී නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පත සංස්කරණවලින් අනතුරුව එවකට විෂය පථය භාර ග්‍රාමීය කටයුතු අමාත්‍යංශයට එය පැවැරුවේය. එතැන් පටන් මේ දැක්වා නැවත නැවතත් සිදුවන්නේ කුමක්ද ? නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව සහ විෂය භාර අමාත්‍යංශය අතර අඩු ලුහුඩු කම් සැකසීමේ ක්‍රියාපටිපාටියයි.

දැනට පවතින තත්ත්වය නම් නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුවෙන් මහවැලි,කෘෂිකර්ම,වාරිමාර්ග සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශයට එවැනි යෝජනා ඇතුළත් කොට නැවත යොමුකළ කෙටුම්පත නැවත නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට සැකසීම දක්වා වු කාර්ය බව ජාතික ආහාර ප්‍රවර්ධන මණ්ඩලයේ හිටපු සභාපති වෛද්‍ය සෑම් ඩැනියෙල් මහතා පැවැසීය.

මම විශ්‍රාම යාමට පෙර අදාල පනත් කෙටුම්පත අමාත්‍යංශයට යොමු වුවා. නමුත් මැතිවරණ සහ අමාත්‍යංශය ස්ථාපිතව පැවැති ස්ථාන වෙනස්වීම වැනි කාරණා හේතුවෙන් අදාල කටයුතු තවම අවසන් නැති බවයි විශ්වාස කරන්නෙයැයි හෙතම සදහන් කළේය.

මේ සම්බන්ධයෙන් මහවැලි,කෘෂිකර්ම,වාරිමාර්ග සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන අමාත්‍යංශය දුරකථනය ඔස්සේ සම්බන්ධ කරගනිමින් වගකිව යුතු පාර්ශවයකින් අදාල තොරතුරු මුලාශු කර ගැනීමට ගත් උත්සාහය ව්‍යවර්ථ විය.

ජාත්‍යන්තර මානුෂීය සංවිධානය (HSI) සමග එක්ව සත්ත්ව සුබ සාධන එකමුතුව (Animal Welfare Coalition) වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම පනත් කෙටුම්පත පනතක් දක්වා ගෙනඒමේ අවශ්‍යතාව සමාජගත කරමින් ඊට විවිධ අංශ ඔස්සේ මැදිහත් වෙමින් සිටියි. මේ දක්වාද එම මැදිහත්වීම යාවත්කාලීන කරමින් ඔවුන් විවිධ වැඩසටහන් සංවිධානය කරයි. 

ජාත්‍යන්තර මානුෂීය සංවිධානයේ (HSI) මෙරට ප්‍රධානී නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මියගෙන් අප මේ ගැන විමසා සිටියේය..

සත්ත්ව හිංසනය සම්බන්ධයෙන් තවමත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ 1907 තරම් යල් පැනගිය නීතියි. මේ නිසා මහජන අදහස් විමසීමෙන් පසුව සැකසුණු සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත බලාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව වර්තමානයේ තදින් දැනෙන්නට පටන්ගෙන තිබෙනවා. දෛනිකව අසන්නට ලැබෙන සත්ත්ව හිංසනයට අදාල විවිධ සිදුවීම් ඊට කදිම උදාහරණ සපයනවා. ඒ නිසා අප රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නෙ සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත හැකි ඉක්මනින් පනතක් ලෙස පාර්ලමේන්තුවේ සම්මත කර,නීතියක් ලෙස බලාත්මක කරන ලෙස යැයි ජාත්‍යන්තර මානුෂීය සංවිධානයේ (HSI) මෙරට ප්‍රධානී නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මිය පැවසුවාය.

සත්ත්ව සුබ සාධන අධිකාරියක් පිහිටුවීම, සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් පිළිබද දැනුවත් කිරීම, සත්ත්වයන් ළග තබාගන්නා පුද්ගලයන්ගේ යුතුකම් සහ දඩුවම්වල ස්වභාවයන් වර්තමානයට ගැලපෙන පරිදි පුළුල්වන මෙම සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පතට මෙතරම් බාලගිරි දෝෂයක් ඇත්තේ ඇයිදැයි යන්න සත්ත්ව හිංසාවට විරුද්ධ සත්ත්ව ලෝලීන්ටත් උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නයකි.

මෙම ගැටලුවට විසදුම් සෙවීමට ප්‍රමාද වෙද්දී අපට අසන්නට ලැබුණු සත්ත්ව හිංසනයේ ආසන්නම සිදුවීම වුයේ මීගමුව, මුන්නකරයේ, සිරිවර්ධන පෙදෙසේ කාන්තාවක විසින් මාස හයක රිච්බෑග් බලු පැටියෙකු පොළොවෙ ගසා මරණ ලද බව කියන සිදුවීමකි.

අදාල බලු සුරතලා පසුගිය දිනෙක අසල්වැසි නිවසේ මුළුතැන්ගෙට රිංගා ඇති අතර එහි බීමතින් සිටි කාන්තාව බලු පැටියා ඔසවා පොළොවෙ ගසා ඇති බව කියයි.

මීගමුව පොලිසියේ විවිධ පැමිණිලි අංශයේ පොලිස් සැරයන් ප්‍රේමකුමාර (52282) කාන්තා පොලිස් නිලිධාරිනි සංජීවනී (6792) එක්ව සැකකාර කාන්තාව අත්අඩංගුවට ගෙන අධිකාරණයට ඉදිරිපත් කර තිබිණි.

මෙවැනි සිද්ධි අරඹයා බලාත්මක විය හැකි සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත මේ දක්වා කෙටුම්පතකට සීමා වී  තිබුණද එය පනතක් ලෙස බලාත්මක කරගන්නා තුරු දැනට පවතින 1907 සත්ත්ව හිංසනය වැළැක්වීමේ ආඥා පනත ඔස්සේද චුදිතයන්ට දඩුවම් ලබාදීමේ හැකියාව තිබේ.

බල්ලෙකු වෙඩි තබා ඝාතනය කළ පුද්ගලයෙකුට මාස තුනක සිර දඩුවමක් ලබා දුන් අධිකරණ ඉතිහාසය එවැනි සිදුවීම්වල නීතිය බලාත්මක වු අකාරය මොනවට පැහැදිලි කරයි. මේ සියල්ල අතරේ සත්ත්ව සුබ සාධන පනත අද නොවේ හෙට බාලගිරියෙන් මුදාගැනීම ඔබ අප සියලු දෙනාගේ වගකීමය.

රමේෂ් වරල්ලෙගම 


දිවියන් මරා දමමින් අප පිය නගන්නේ කොයිබටද ?

සත්ත්ව වද හිංසා පිළිබදව දිනෙන් දින මතුවන සිද්ධි බොහොමයකි. එක් පැත්තකින් සුරතල් සතුන්ටත් තවත් පැත්තකින් වනජීවින්ටත් එල්ලවන කෲරත්වය හා මරණයන් පිළිබද සමාජ කතිකාවතක් ගොඩනැගීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.

එක් එක් සිද්ධි අරඹයා කලින් කලට මතුවන අවධානය දිනාගැනීමේ කාර්ය දැන් දෛනික කාර්යක්වන තරමට සිද්ධි වර්තාවීම යම් අභාග්‍යයකි. මෙම තත්ත්වය මගහැරීම සදහා කොතෙකුත් තර්ක විතර්ක ඉදිරිපත්වුවද මෙම සෑම කටයුත්තකම පසුබිම ප්‍රායෝගික තලයෙන් එපිටට පැන තිබීම තවත් ඛේදාන්තයකි.

පසුගිය 31 වැනිදා උඩවලව වනෝද්‍යාන මායිමේදී මරා දමා තිබු දිවියා පිළිබද කතාවත් එවැන්නකි. උඩවලවට තවත් එය විශේෂිත වන්නේ උඩවලව දිවියන් බහුල වනෝද්‍යානයක් නොවීමයි. සමාන්‍යයෙන් උඩවලව වනෝද්‍යානය තුළ ජීවත්වන දිවියන්ගේ සංඛ්‍යාව 15කට වැඩි නොවන බව වනජීවි නිලධාරින්ගේ පිළිගැනීමයි.

අදාල දත්තයන් නිවැරිදි නම් මේ මරා දමා තිබෙන්නේ උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානයේ සිටින දිවියන් 15 දෙනාගෙන් කෙනෙකි. රටක වන සම්පත මෙන්ම වනජීවි සම්පත ද ඒ ඒ රටේ අනන්‍යතාව විදහාපන අත්‍යවශ්‍ය සාධකයන්ය. කිසියම් නුවණ මද වුවකුගේ හිස් ක්‍රියාවකින් ජාතික අපරාද සිදුවන්නේ නම් ඊට නිසි දඩුවම් ලබාදීම අත්‍යවශය කරුණකි. 

උඩවලවේ මරා දැමු දිවියා සම්බන්ධයෙන් දැනට පරීක්ෂණ කණ්ඩායම් තුනක් ක්‍රියාත්මක බව උඩවලව වනෝද්‍යාන භාරකරු ආර්.බී.ආර්.එස් රණතුංග මහතා පවසයි.

ඇඹිලිපිටිය පොලිසිය සහ පොලිස් විශේෂ කාර්ය බළකාය වනජීවි පර්යේෂණ නිලධාරින් සමග එකාබද්ධව මෙම පරීක්ෂණ ක්‍රියාත්මක කරති. 

තණමල්විල මාර්ගයට යාබදව මව්ආරේ ජලය ගෙනයන ඇල මාර්ගයක් අසලදී මෙම දිවියා මරා දමා තිබියදී  වනජීවි දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරින් විසින් සොයාගෙන තිබුණේ පසුගිය 31 වැනිදාය. වනෝද්‍යානයට පිටතින් මීටර් 120 පමණ දුරකදී මෙම ඝාතනය සිදුව තිබු බව ආර්.බී.ආර්.එස් රණතුංග මහතා සදහන් කරයි.

වදහිංසා පමණවමින් මරා දමා තිබු දිවියාගේ ශරීර කොටස් පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය සදහා උඩවලව ඇත්අතුරු සෙවනට යොමු කරන ලෙස  ඇඹිලිපිටිය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය පසුගිය 01 වැනිදා නියෝග කර තිබිණි.

මරා දමා තිබු දිවියාගේ දත් හා අත් පා කොටස්ද ඝාතකයන් විසින් රැගෙන ගොස් තිබේ. 

සතුන් ඇල්ලීමට යොදාගන්නා මද්දකට අසුවු දිවියා පසුව ඝාතනය කරන්නට ඇතැයි වනජීවි නිලධාරින් සැක පහළ කරයි. ඒසේ නැත්නම් මද්දට අසුවී මියගිය දිවියාගේ ශරීර කොටස් දඩයක්කරුවන් විසින්ම රැගෙන ‌ෙගාස් ඇත.

ජ්‍යෙෂ්ඨ පරිසරවේදී නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන මහතා සදහන් කරන පරිදි  මෙලෙස ඝාතනය කර ඇත්තේ වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක පනත අනුව 30 වැනි වගන්තියේ 2 වැනි උප වගන්තියට අනුව දැඩි ලෙස ආරක්ෂිත සත්ත්වයකු ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කර තිබෙන සත්ත්වයෙකි.

මෙලෙස දැඩිලෙස ආරක්ෂිත සත්ත්වයකු වන දිවියා සම්බන්ධයෙන් තහනම් ක්‍රියාවක් සදහා දඩුවම රුපියල් තිස්‌ දහසකට නොඅඩු හා රුපියල් ලක්‍ෂ එකකට නොවැඩි දඩයකට හෝ අවුරුදු දෙකකට නොඅඩු හා අවුරුදු පහකට නොවැඩි කාලයක්‌ සඳහා දෙයාකාරයකට එක්‌ ආකාරයකින් බන්ධනාගාරගත කළ හැකිය.

කෙසේ වෙතත් අදාල සිද්ධි සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක පරීක්ෂණ සදහා ප්‍රමාණවත් තරම් පිරිස් බලයක් වනජීවි දෙපාර්තමේන්තුවට නොමැති බව තමන් ප්‍රායෝගිකව දන්නා බව නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන මහතා පෙන්වා දෙයි. 

ඒ නිසා ඔවුන්ට ඇගිල්ල දිගු කිරීමට වඩා සෑම විටම පිරිස් බලය මෙන්ම වෙනම ඒකකයක් අදාල සැකකරුවන් අල්ලා ගැනීමේ  වෙනුවෙන් වනජීවි දෙපාර්තමේන්තුව තුළ ස්ථාපිත කළ යුතුය යන්න තම අදහස බව හෙතම පෙන්වා දුන්නේය.

ඇතැම්විට නීතිය ඇති තැන වුවද සැකකරුවන් අල්ලා  ගැනීමට ක්‍රමවේදයක් නොමැති නිසා නිසි දඩුවම් සමාජගත නොවීම ඔස්සේ වටිනා වනජීවින්ට තවත් ජීවිත අහිමිවීමට තරම් ඛේදාන්තයක් උද්ගත කර තිබේ.

මේ සියලු කරුණු ගෙනහැර බැලුවිට තිබෙන අණ පනත් බලාත්මක කරමින් ප්‍රායෝගික තලයට ගෙන ඒමත් කෙටුම්පත් වු පනත් බලාත්මක කරගැනීමට තීන්දු ගැනීමත් රටක් හමුවේ තිබෙන අභියෝගයකි. ඒසේ නැතිනම් අපට දිවියන් මරමින් මේ ගමන් කරන්නෙ කොයිබටදැයි සිතාගත නොහැකිවනු ඇත.

රමේෂ් වරල්ලෙගම 

 


ගම්පොල සුද්දාගේ හිංසන විලාපය  සහ සත්ත්ව ප්‍රේමීන්ගේ 2020 ප්‍රාර්ථනාව

සත්ත්ව හිංසනය පිටුදැකීම වෙනුවෙන් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ක්‍රියාත්මක සංවිධාන රැසකි. ඔවුන් දිවා රෑ වෙහෙසෙන්නේ ලොව කොතැනක හෝ සිටින සත්ත්වයකු සත්ත්ව කෲරත්වයෙන් බේරා ගැනීමය. තිරිසනුන්ට බොහෝ දේ වැටහුණද අනෙක් ජීවින්ගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය උදුරා ගැනීමට මාන බලන, ඔවුන් පිළිබද සිත් පිත් නැති බොහෝ දෙනෙක් මේ මිහිමත ජීවත්වෙති. අවාසනාව නම් ඔවුන්ගේ පරිසරයේම අපට ජීවත්වීමට සිදුවීමයි.

සත්ත්ව හිංසනය සම්බන්ධයෙන් කලෙන් කලට මතුවන මාතෘකාවලට අමතරව අප‌ නොදැනුවත්ව මේ මිහිතලය මත වැළලීයන කතා කොතෙකුත් තිබෙන්නට පුළුවන. ඒ හැම කතාවකටම සුවිශේෂී වැදගත්කමක් තිබෙන බව නොරහසකි. එක් අතකට ඒ සියලු කතා අප නෙතු නොගැටෙන්නේ වාසනාවකටය. නැතිනම් ජීවිත කළකිරීම මෙයට වඩා ජීවිතයට බරක් වනු නියතය.

පණපිටින් පිළිස්සීම් තුවාල ලබා මියගිය මීගමුවේ චාලි සුනඛයාගේ කතාව ඔබට තවමත් මතක ඇතිවාට සැක නැත. එපමණක් නොව වයස්ගතව ශරීරය කුශ වී සිටියදිත් පෙරහරට එක්වු ටිකිරි අලියාගේ කතාව තවත් පැතිකඩකි. ටිකිරිද දැන් ජීවතුන් අතර නැත. ඒ ආකාරයට ප්‍රසිද්ධියට පත් නොවුනද ශ්‍රි ලංකාවේ අප්‍රකටව දිනපතා සිදුවන සත්ත්ව හිංසන සිද්ධිවල නම් කෙළවරක් නැත. 

ඉතා මෑතක එවැනි අවධානයක් දිනාගත් සිදුවීමක් වුයේ තියුණු ආයුධයක පහර කෑ ගම්පොල  සුනඛයාගේ කතාවයි. සමාජ ජාල වල දැනට ප්‍රකට ගම්පොල සුනඛයාගේ කතාවද අතිශය ශෝක ජනකය.

රොෂාන් චිට්ටි ෆේස්බුක් පිටුවේ තබා ඇති සටහනකට අනුව නම් ගම්පොළ සුද්දා ලෙස හදුන්වන සුනඛයා පාපතරයකුගේ පිහි පහරවල් 15කට පමණ ලක්ව බරපතල තත්ත්වයෙන් ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනකට මුහුණ දුන්නෙකි. පිහියකින් හෝ තියුණු ආයුධයකින් පහරකෑවෙකු නැවත බේරෙයිදැයි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවනි. නමුත් එතරම් බරපතල තත්ත්වයෙන් පසුවුවද තම ස්වාමියා සොයා නිවසට ඒමට තරම් හිත සවි කරගත් මේ සුනඛයා කිලෝමීටර් එක හමාරක් පමණ ඈතක සිට ලේ ගලන ශරීරය කැටිව සිය ස්වාමියාගේ නිවස සොයාගෙන පැමිණ තිබේ. 

කිලෝමීටර් එක හමාරක් දුරට ලේ වලින් ඉරි ඇදි ගම්පොළ සුද්දාගේ වේදනාව ඔබට අලුතින් නොකිව මනාය. මෙම සිද්ධිය පිළිබදව සමාජ මාධ්‍ය තුළ  පසුගිය කාලය පුරාවට බොහෝ තොරතුරු පළවිය. 

ප්‍රමාදවන සෑම මිනිත්තුවකම තිබුණේ ගම්පොළ සුනඛයාගේ ජීවිතය පිළිබද අවිනිශ්චිත බවකි. සත්ත්වයන්ට ආදරය කරන, සත්ත්ව හිංසාව පිටුදකින සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ යම් පිරිසක් ගම්පොළ සුද්දාවෙනුවෙන් තම හැකි පමණ ආධාර උපකාර කිරීමට ඉදිරිපත්වුයේ මේ අවස්ථාවේය. 

ශිල්පා සමරතුංග ගේ වචනයෙන් ඇය සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ තැබු සටහනකට අනුව සුද්දාගේ සිරුර එකවර බැලීමට තරම් අපහසු තරමට අසතුටුදායක තත්ත්වයකට පත්ව තිබිණි. සුද්දා වේදනාව පිටකරන අයුරු තිරිසනෙකුටවත් බලා සිටිය නොහැකි තරම්ය.කොළඹට ගෙන ආ වහාම සුද්දා සැත්කමකට යොමු කිරීමට රොෂාන් චිට්ටි සහ ශිල්පා සමරතුංග වහා කටයුතු කරනුයේ සුද්දාගේ ජීවිතය ගලවා ගැනීමේ අරමුණ පෙරදැරිවය.

මෙම සැත්කම පැය 4කට අධික කාලයක් තුළ ක්‍රියාත්මක විය. සුද්දා ගැන යම් බලාපොරොත්තුවක් දැල්විය හැකි මට්ටමට පැමිණ තිබුණේ ඉන් අනතුරුවය. සත්ත්ව කරුණාවක් මනසින්වත් දැක නැති පාපතරයකු නිසා ජීවිතය අහිමිවීමට ගිය ගම්පොල සුද්දාට නැවත ජීවය ලැබී ඇත්තේ ශිල්පා ඇතුළු පිරිස කළ මේ මැදිහත්වීම සහ ඊට සද්භාවයෙන් අධාර උපකාර කළ පිරිස නිසාය. තවමත් ගම්පොල සුද්දාට සියයට සියයක් සුවය ලැබී නැත. ඔහු රැකවරණයට ගෙන බලා කියා ගන්නා ශිල්පා ඒ වෙනුවෙන් තවමත් හිත් පිං ඇති මිනිසුන්ගේ ආධාර උපකාර ඉල්ලමින් සිය ෆේස්බුක් පිටුවේ තොරතුරු පළ කරන්නීය.

පසුගිය කාලයේ සමාජ මාධ්‍යයේ පළවු තවත් වීඩියෝවකින් දැක්වුයේ සුරතල් පුසෙකට කළ පහරදීමකි. එම පුසා ජීවිතය සහ මරණයට පණ අදිමින් සිටින අයුරු බලන්නට තරම් අමිහිරිය. මේ සියලු කතාවලින් කියැවෙන්නේ එකම කතාවකි. ඒ තවමත් මේ මිනිස් සමාජය තුළ තිරිසන් සිත් ඇති මිනිසුන් ජීවත්වන බවයි. ඔවුන් මිනිසුන්ගෙන් එපිටට ගොස් සත්ත්වයන්ට හිංසා කරමින් සිටින බවයි. 

අප කොතෙකුත් සත්ත්ව අයිතීන් වෙනුවෙන් හඩ නැගුවද සමාජයක් එකවර උසස් මනසකින් පෝෂණය කොට ඔවුන් එම සිතිවිලිවල ගිල්ලවීම අපහසුය. නමුත් අනෙකාගේ වේදනාව, අනෙකාගේ ආදරය, අනෙකාගේ අපේක්ෂාව සහ අනෙකාගේ ජීවිතාර්ථය තේරුම් ගැනීමට තරම් අපොහොසත් මිනිසුන් මිහිපිට ඇතැයි ඔබ සහ මම කෙසේ විශ්වාස කරන්නද ?  

වේදනාව සියලුදෙනාට පොදුය. ආගම දහමින් වුවද සමාජයක් සුපෝෂිත කිරීමට වෙර දරන්නෙ තමන් ගැන තේරුම් ගැනීමකට වඩා මිනිස් ජීවිතයේ වටිනාකම් තේරුම්කර දීමටය. සතා සිව්පාවුන්ගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය තේරුම් ගැනීමට එවැනි ඔවදන් ඔනෑවටත් වඩා ප්‍රමාණවත්ය.

2019 වසර ඇරඹුනේ මීගමුවේ චාලි ගැන ආන්දෝලනයෙනි. 2019 වසර අවසානයට පැමිණ ඇත්තේ ගම්පොළ සුද්දාගේ ආන්දෝලයෙනි. චාලි සුනඛයා මෙලොව හැර ගියද ? ගම්පොළ සුනඛයා සුද්දාට තවමත් ජීවත වරම් හිමිව තිබේ.ඒ සිත් පිත් ඇති මිනිසුන්ගේ සත්ත්ව කරුණාව නිසාය.

සත්ත්වයන් ඉලක්ක කරගනිමින් මෙසේ සිදුවන කෲරත්වය සම්බන්ධයෙන් අප නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මියගෙන් විමසීමක් කළේය. 

“ සත්ත්වයන් ඉලක්ක වු කෲරත්වය ශ්‍රි ලංකාවේ දිනෙන් දින ඉහළ යන බව අසන්නට ලැබීම කණගාටුවට කරුණක්. රටක් ලෙස අප මෙම තත්ත්වයෙන් අත්මිදිය යුතු වෙනවා. 

අප නිතර බලධරයන්ට සිහි කැදවන සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත්වී වසර ගණනාවක්. අප විශ්වාස කළා සියලුම සත්ත්වයන්ට හිංසාවෙන් තොරව ජීවත්වීමේ අයිතිය තහවුරුවීම සදහා සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පත පනතක් ලෙස පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මතවනු ඇතිබවට. නමුත් තවමත් එය යතාර්ථයක් වී නැහැ. සියලුම සත්ත්ව අවිහිංසාව අගයන පුද්ගලයන් හා සංවිධානවල 2020 වසරේ බලාපොරොත්තුව මෙම පනත සම්මත කර ගැනීම යැයි නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මිය පැවසුවාය.

2020 වසර ආරම්භවීමට ඇත්තේ තවත් දින කිහිපයකි. සත්ත්ව හිංසනය වෙනුවෙන් හඩ නගන බොහෝ දෙනෙක් අලි ඇතුන්, සුනඛයන්, පුසන්, ගවයන් සහ තවත් බොහෝ සත්ත්ව කොට්ඨාශවල අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති. වර්ගීකරණය වන සුරතල් සතුන්ට මෙන්ම අනෙකුත් ලොකු කුඩා සියලු සතා සිවුපාවුන්ටද ජීවත්වීමේ අයිතියක් තිබේ. ඒ අයිතිය පිළිගැනීමට මෙන්ම තිරසනුන් ලෙස හැසිරෙමින් ඔවුන්ට වද හිංසා පමුණවන්නන් හෙළා දකිමින් ඔවුන්ට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාවට නැංවිය හැකි සමාජ වට පිටාවක් නිර්මාණය විය යුතුය.

සත්ත්ව හිංසකයන්ට යම් ප්‍රමාණයකට දඩුවම් දෙන සත්ත්ව සුබසාධන කෙටුම්පත 2020 වසරේදී හෝ පනතක් ලෙස බලාත්මක කරගත හැකිවේවා යන්න මෙරට සියලු සත්ත්ව ප්‍රේමීන්ගේ 2020 ප්‍රාර්ථනාව වනවා නොඅනුමානය.

සටහන – රමේෂ් වරල්ලෙගම 

 


Addressing Human Elephant Conflict in Sri Lanka: Stakeholder Discussion on the Way Forward

by Nadeesha Paulis

 

Humane Society International together with SLYCAN Trust organised a lecture on “Addressing the human-elephant conflict in Sri Lanka” followed by a panel discussion on October 14th, 2019. Dr Prithiviraj Fernando, an expert in the conservation field with for over 25 years, narrated the present situation in Sri Lanka. 

 

Sri Lanka is home to the largest animal to walk on earththe elephant. At present, about 7000-8000 wild elephants roam in close to 70% of land in Sri Lanka compared with countries such as India where elephants only occupy 3%. While this itself is a blessing, tragedy lurks underneath the tropical paradise. Around 150 elephants and fifty people die each year due to human-elephant conflicts (HEC). The main reasons for the altercations between human and elephant are the drastic increase in the human population, encroachment for agriculture and settlements as well as unplanned development efforts.

 

HEC is neither simple nor straightforward. It is not a problem with easy solutions. 

(Image by Danushka Senadheera)

 

Trials and errors to manage human-elephant conflicts 

 

As a way to manage HEC, the Wildlife Conservation Department has tried several methods namely elephant translocation, setting up an elephant holding ground in Horouwpathana, mass elephant drives as well as setting up electric fences. 

 

Dr Fernando noted close to 25 cases of lone male elephants such as “Chandi” and “Brigadier” who were translocated to more favourable locations because of their “troublesome” nature. Unfortunately, the elephants in almost all 25 cases have returned to their home range sometimes crossing over 200 km making translocation of elephants detrimental to both humans and elephants.  

(Dr Prithiviraj Fernando speaking about the human-elephant conflict in Sri Lanka)

 

“It’s like Jurassic Park. They don’t like to call it a ‘prison but that’s what it is,” said Dr Fernando speaking about the elephant holding ground out of which elephants would always break out, even though it was a fortress.

 

Elephant drives are another tactic to relocate masses of elephants into the existing parks, sometimes 100-200 elephants at a time but again, the problem is not solved because 95% of they consist of innocent females and their juveniles which means that the problem causing elephants are left behind. Using ali wedi or huge firecrackers to scare the elephants away is also futile because while it may scare away the females (who don’t cause harm in the first place) it will only aggravate and annoy the male elephants who as a result, do more damage. 

 

The panel consisted of Rohan Wijensinha – Chairperson of the Federation of Environmental Organisations, Dr. Ajith Gunewardena – Assistant Director of the Central Environment Authority,  Hemantha Withanage – Executive Director at the Center for Environment Justice, Anura Sathurusinghe – Director of Ecosystems and Conservation Programme at SLYCAN Trust and Dr. Pruthuviraj Fernando Chairman from the Center for Conservation and Research, and was moderated by Vositha Wijenakaye of Humane Society International of Sri Lanka. 

([Left to right] Dr. Ajith Gunewardena, Hemantha Withanage, Anura Sathurusinghe, Dr. Pruthuviraj Fernando and Rohan Wijensinha)

 

What are the solutions to enable human-elephant co-existence?

 

“The income generated from Minneriya and Kaudulla National Parks during the season adds about 1.75 billion rupees to the local economy. That’s how valuable elephants (and other wildlife) are to us,” said Rohan Wijensinha who emphasised on the need for planned development in these areas so that it can enable human-elephant co-existence. “Policies are not enough. Sri Lanka needs movements that go beyond policies,” adds Mr Wijensinha encouraging the youngsters present at the event to build a movement of change.  

 

Anura Sathurusinghe spoke about deforestation and how it impacts HEC. “At the moment, large-scale infrastructure developments such as roads and reservoirs contribute to deforestation more than encroachments,” said Mr Sathurusinghe. He says that on average, 7500 to 8000 hectares of land undergo deforestation in Sri Lanka, which is a low rate compared with other countries but still a cause for concern. He emphasised the need to identify a value for the ecosystems similar to India’s tiger reserves so that all stakeholders involved, from policymakers to the inhabitants are aware of the need to conserve. 

( Lecture on the human-elephant conflict in Sri Lanka) 

 

Hemantha Withanage spoke about hakka patas as a big threat to elephants. Attached to pumpkin or pineapple, this device detonates once an animal bites on it, badly wounding and ultimately killing it. He also spoke of unplanned development projects such as roads and housing schemes that are built on the elephant corridors that adversely affect the elephants who have been using these corridors to migrate for generations. “This is a man-made, politically fueled, conflict,” says Mr Withanage who calls out for science-backed elephant management policies that will help both man and animal. 

 

Speaking on elephant corridor mapping and habitat management through remote and satellite-based technology Dr Ajith Gunewardena said “We’ve initiated a project to map out the ecosystem services in Kamberawa in the Knuckles range where we use high-res satellite data to identify habitat quality, pollination, sediment delivery ratio, land degradation, environmental sensitivity and so on,” He also spoke about using technology and methods such as on strategic environmental assistance to identify which areas need to be conserved, which areas are good for human settlements and development projects and so on. 

(Attendees at the lecture on the human-elephant conflict in Sri Lanka)

 

Additional reading on HEC. 

 

 


චාලි පිළිස්සු මිනිසුන්ට බල්ලන්ගේ අගේ දැනුනු මොහොතක් …

 

අමුනුස්සකම් අතරේ දෝරෙ ගලන මනුස්සකම් ගැන අපට නිරන්තර සතුටක් තිබේ.  තිරිසන් සතුනට වුවද ජීවිතයක් තිබෙන බව පිළිගන්නේ එවැනි මනුස්සකම් හිත තුළ ඇත්තවුන්ය. මිනිසුන්ට කිසියම් පීඩාවක් වුවදුරක් ඇතිවු විට ඉදිරිපත්වන තිරිසන් සතුන් අතර  ප්‍රමුඛත්වය ලැබෙන්නේ සුනඛයන්ටය.

පාස්කු ඉරිදා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය එල්ල වීමත් සමග හිටි හැටියේ සුනඛයන් ගැන තිබෙන අවධානයද  සිය දහස් ගුණයකින් වැඩිවිය. ඒ ත්‍රස්තවාදී සැකකරුවන් හා පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සොයා දීමට ආරක්ෂක අංශවල පෙරමුණටම ආවේ සුනඛයන් නිසාය.

තිරිසන් වු මනුස්සයන් ලේ පිපාසිතව ව්‍යවසනයන් සිදු කරද්දී සුනඛයන් තිරිසන් මිනිසුන්ව සොයා රටක ආරක්ෂාව තහවුරු කරදීමට යුද, ගුවන් සහ පොලිස් සියලු ආරක්ෂක අංශවලට සහය වීමට පටන් ගත්තේය.

මීගමුවේ චාලි සුනඛයා පණපිටින් පුලුස්සා දමනවිට ඒ වෙනුවෙන් ඉදිරියට පැමිණ හඩ නැගීමට ඉදිරිපත්වුයේ සුළු පිරිසක් වුවද මෙම ව්‍යවසනයේදී සුනඛයන් පෙරමුණ ගත්තේ රට වැසි සියලු දෙනාගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ත්‍රිවිධ හමුදාව සහ පොලිසිය ගෙනයන ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙලට සහය වීම සදහාය.

බලු සුරතලුන්ගේ ඥානය ගැන ආරක්ෂක අංශ විශ්වාසය පළ කරන්නේ අද ඊයේ පටන් නොවේ. ලැබ්‍රඩෝර් හා ජර්මන් ෂෙපර්ඩ් වර්ගයේ සුනඛයන් ඥානයෙන් ඉහළ බව ආරක්ෂක අංශවල පිළිගැනීමයි. ඔවුන් පුපුරණ ද්‍රව්‍ය හදුනාගැනීමට විශිෂ්ටයන් වනවිට බෙල්ජියම් මැලිනොයිස් (මැලනුවා) වර්ගය ඥානය අතින් ඔවුන්ටත් වඩා ඉහළින් සිටිමින් බිම් බෝම්බ ඉවත් කිරීමේ දක්වා කටයුතුවලට දායක වෙයි.

මෙයට දස වසරකට පෙර වඩා ක්‍රියාශීලි ලෙස මෙම සුනඛයන් හමුදා රාජකාරි සදහා සහය වුයේ එකල පැවැති යුද වාතාවරණය තුළදීය. පසුගිය කාලයේ ලැබ්‍රඩෝර් හා ජර්මන් ෂෙපර්ඩ් වර්ගයේ සුනඛයන් සිටියේ විශ්‍රාමගොස් මෙන්ය. ඊට හේතුවුයේ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය හදුනාගැනීමේ රාජකාරිවලින් ඔවුන් නිදහස් වීමයි.

පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයත් සමග රට තුළ ඇතිවු අවිනිශ්චිත භාවය තුරන් කිරීමේ මෙහෙයුම්වල වගකීම් ඔවුන් වෙත පැවරෙන්නට වුයේ මේ පසුගිය සති කිහිපයේ සිටය. කොටින්ම කියතොත් අප්‍රේල් 21 වැනිදා සිටය. ඔවුන් ත්‍රිවිධ හමුදාව සහ පොලිසියට සහය දක්වමින් කොළඹ පීරුවේය. සුනඛයන්ගේ ඉවට පැටලුනු බොහෝ සැකකටයුතු පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සගවා තිබු ස්ථාන, පුපුරණ ද්‍රව්‍ය භාවිතා වු නිවස්න හදුනාගැනීම නිසා ත්‍රස්තවාදී සැකකරුවන් රැසක්ද නීතියේ රැහැනට පැටලිනි.

බල්ලාගේ සේවය මිනිසාට දැනෙන්නට වුයේ මෙවැනි සිද්ධිවල පුවත් මැවෙනවිටය. සමාජ මාධ්‍ය ජාල ඔස්සේ සුනඛයන්ට ආචාරකරන ඡායාරූප හුවමාරුවීමට පටන්ගත්තේ නිමේශයෙනි. ඇත්ත නම් මිනිස්සුන්ගේ ජීවිත කීයක් ඔවුන් විසින් රැක්කාද දන්නේ ඔවුන්ම නොව ඔවුන්ගේ සේවය ලබාගත් ආරක්ෂක අංශ නිලධාරින්ය.

නමුත් වෙහෙස නොබලා රට වෙනුවෙන් තම යුතුකම ඉටුකිරීමට සුනඛයන්ද ඉදිරිපත්වෙද්දී එවැනි පරිත්‍යාග කරමින් බලු සුරතල් වලින් ඔබ්බට ගොස් රට ගැන යුතුකම් සිහි කරන සත්ත්ව හිංසනය පිටුදකින සංවිධානවල සාමාජික සාමාජිකාවෝද මේ මොහොතේ අගය කළ යුතුය.

දැන් යුද හමුදා ඉංජිනේරු බළකායේ සීබීආර්එන් අංශයට මෙවැනි සූර වීර සුනඛයන්ව භාර දීමේ හැකියාව ඔබටත් තිබේ. පසුගිය තෙවසරේම බිම් බෝම්බ ඉවත් කිරීමෙන් ලොව හොදම සුනඛයා වු මෙම අංශයේ මැලිනොයිස්ලයි සුනඛයා මෙන් අභිමානවත් සුනඛයකු වීමට අනෙකුත් සුනඛයන්ටද දැන් අවස්ථාව තිබේ.

සුරතලයට, නිවසේ ආරක්ෂාවට සිටින ඔබේ සුරතල් සුනඛයා මෙන්ම අනෙකුත් සුනඛයන්ද තිරිසනුන් වුවද ජීවයක් පවතින සත්ව ලෝකයේ අහිංසකයන්ය. ඔවුන්ට ඔබගේ ආදරය රැකවරණය දෙන්න. ඔවුන් ඔවුන්ගේ වරිගය වෙනුවෙන් ඉල්ලා සිටිනු ඇත්තේ එවැන්නකි.

රමේෂ් වරල්ලෙගම

 


Inside CITES: Protecting Sri Lankan Species

May 23rd, 2019, the 18th Conference of the Parties to the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES) will come to Sri Lanka. 3,000 delegates will arrive from all over the globe to discuss the next steps in combatting wildlife trafficking and the poaching of endangered species. Much work has been done in the three years since the last conference, and a total of 57 proposals have been submitted.

 

Out of these, Sri Lanka has submitted or co-submitted nine, almost 16% of the total number of proposals. It is the single country with the most submissions for COP18 (only the European Union has submitted more), and it sends a strong signal: Sri Lanka is committed to preserve its wealth of wildlife and its unique biodiversity.

 

Reptile Smuggling out of Sri Lanka

Four of the proposals concern endemic species of Sri Lankan lizards. Under the Fauna and Flora Protection Ordinance (FFPO) of 1993, the export of all reptiles from the island is prohibited.

However, the number of documented sales, auctions, and online adverts for these species has increased in recent years. They are sold mainly on the European pet market in countries like Germany, France, the UK, Italy, Spain, or Russia, and in the US, and can command high prices for single specimens or breeding pairs.

 

The lucrativeness of the trade incentivizes poachers and traffickers and seriously threatens these animals. The ten sub-species of lizards named in Sri Lanka’s proposals are already either on the National Red List, the IUCN’s Red List, or both, as they are highly vulnerable due to their small populations and limited ranges.

 

Another reptile joins the lizards in another of Sri Lanka’s proposals, this one co-authored with India: the Indian star tortoise (Geochelone elegans). Just like the lizards, it is endemic to Sri Lanka as well as parts of India and Pakistan. Just like the lizards, it has been protected by the FFPO since 1993. And just like the lizards, its illegal trade is flourishing.

 

This species of tortoise accounts for 11% of all global seizures of freshwater turtles: between 2015 and 2017 alone, at least 3,130 specimens have been seized just in Sri Lanka. The IUCN lists the species as vulnerable, and since the tortoises have a low population recovery potential, it might rapidly slide toward extinction if unsustainable trafficking continues.

 

Sri Lankan customs have not been able to stop exports of these animals, but their placement on the CITES appendix I would increase greater pressure on import markets in Europe and elsewhere and help protect these species.

 

Overfishing around Sri Lanka

Five of Sri Lanka’s proposals concern reptiles: another three revolve around fish. Since oceanic ecosystems are not restricted by land boundaries or borders, all these proposals are co-authored with other nations.

 

They comprise two species of guitarfish, two species of Mako sharks, and two species of white-spotted wedgefish, all of which are categorized as either vulnerable or endangered on the IUCN Red

List. However, the case is different than it is with the reptiles. Sri Lanka and the co-proponents do not intend to stop all trade with these animals: they just want to save them from overexploitation and unsustainable fishing.

 

Accordingly, they do not advocate for these fish to be placed on appendix I, which would prohibit any international commercial trade, but instead on appendix II, which regulates and monitors their trade. This could allow these species to replenish and thrive again while still keeping fishery livelihoods intact and allowing for the use of oceanic ecosystem resources.

 

Keeping Tarantulas in Sri Lanka

Five Sri Lankan proposals for reptiles, three for fish: the final one concerns a different class of animal: arachnids. No less than fifteen species endemic to India and/or Sri Lanka are up for appendix II protection: and in fact, this genus of Tarantula occurs nowhere else than in these two countries.

 

Poecilotheria species are the only tarantulas that are completely arboreal, which means two things: they live in trees, and they are greatly threatened by habitat loss. These tarantulas are also common to very common as pets and, like the lizards, often appear in Europe, Russia, or the US, where they can command high prizes. They are popular for their bright coloration and size, but since they don’t breed well, many of the specimens on the market are sourced from the wild.

 

As these tarantula species reproduce slowly and are already threatened through deforestation, the pet trade with them needs to be stopped from reaching unsustainable levels. To this end, Sri Lanka has proposed to include them in CITES appendix II alongside the guitarfish, sharks, and wedgefish.

 

Ivory Trafficking through Sri Lanka

The much-discussed protection of the extinct woolly mammoth (which was proposed by Israel) is of concern for Sri Lanka for a different reason, and not merely because of the enormous cultural significance of elephants on the island.

 

Ten million mammoths are estimated to be conserved in the melting arctic permafrost, and selling their ivory causes no immediate harm. However, since elephant and mammoth ivory are very similar, their trade opens a loophole, as elephant ivory may simply be passed off as mammoth ivory.

Since only around 5% of Sri Lankan elephants are tuskers, they have never been an important source of ivory, and Sri Lankan elephants are more threatened by habitat loss and human-animal conflict. But Sri Lanka finds itself in another role here: it may not export or important significant quantities of elephant ivory, but it facilitates the trade.

 

Sri Lanka is a strategic global hub for all kinds of goods, including elephant and mammoth ivory. The inclusion of the woolly mammoth in appendix II could enable customs at Colombo and other ports to the fight cruel and unsustainable trafficking of elephant ivory (and thereby poaching in other countries) much more effectively.

 

Step by Step to Protection

Sri Lanka has an incredible amount of biodiversity and is home to countless endemic species. From its lizards to its tortoises, from tarantulas to the fish shooting through its waters: all of these animals play a vital part in their ecosystem and/or the livelihoods of many of the most vulnerable populations of Sri Lanka.

The country has a duty to protect not only its citizens but also its wildlife: and CITES is a tool that can stop wildlife trafficking and prevent these animals from ending up as pets or delicacies on the fast track to extinction. The eyes of the world will be on Colombo in May and June: if all of Sri Lanka’s proposals are voted through, it means taking another step forward on the path to protection.

 

Sources:


The Fight against Wildlife Trafficking: CITES in Sri Lanka

By Dennis Mombauer

From pangolins to elephants, from tropical timber to birds and snakes: Wildlife trafficking is one of the largest illegal global trade sectors and generates billions of USD per year. Since 1975, the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES) provides a framework for the sustainable trade of wildlife and ecosystem products. The parties to the convention meet every three years, and the host for the 18th Conference of the Parties in 2019 is Sri Lanka, making it the second South Asian country to do so after India in 1981.

As a country rich in biodiversity, controlling and containing wildlife trade is of vital interest to Sri Lanka: livelihoods, ecosystems, and a growing eco-tourism sector all hinge on the conservation and sustainable use of the island’s unique flora and fauna.

Wildlife Trade under CITES

To date, 183 countries are party to CITES and have committed to its licencing system for the international trade of over 5,800 animal and 30,000 plant species. Sri Lanka has joined the convention on May 4th, 1979, as the 49th country world-wide and the 8th country in Asia.

Many traded species are important to their ecosystems and to the livelihoods of local communities. CITES attempts a balancing act between legal trade on the one hand and protecting endangered species and vulnerable ecosystems on the other. Wildlife trade is also connected to at least three of the UN’s Sustainable Development Goals: SDG14 (Life below water), SDG15 (Life on land), and SDG16 (Peace, Justice & Strong Institutions).

From flowers to ivory carvings, live animals, trophies, skins, timber, medicinal products, perfume ingredients, ornamental plants, caviar, tourist curios, and many more products: wildlife trade in flora and fauna is a vast industry. While in 1985, ten years after the inception of CITES, the convention tracked less than 200,000 transactions, this number has multiplied to 1.2 million transactions in 2015. The CITES Trade Database records every import and export of listed species, complete with importing and exporting country, quantity, and purpose, and it grows every year.

 

CITES divides the covered species into three groups with descending levels of protection. Appendix I species are the most endangered and consequently the most protected ones. Because they are threatened with extinction, any international commercial trade with them is prohibited. Sri Lanka is home to a number of species on appendix I, among them elephants, several species of whales, dugongs, pangolins, crocodiles, and turtles. Appendix II species are endangered or otherwise threatened, so CITES requires permits for their export to monitor their trade and limit it to sustainable levels. The total trade volume of appendix II animals is USD350-530 million per year, with the vast majority (62%) being reptiles. Finally, appendix III covers species whose trade is already regulated by a party to the convention, but this party requires international cooperation to prevent unsustainable or illegal exploitation.

An Island of Biodiversity

Sri Lanka has a wealth of wildlife, including flagship species such as the Asian elephant, leopards, and blue whales. With around 7,500 plant and thousands of animal species (many of which are endemic), it contains the highest concentration of species in Asia and has been named (together with India’s Western Ghats) a global biodiversity hotspot. This means it has an incredible degree of biodiversity, but it also means this biodiversity is under threat: and illegal wildlife trade certainly contributes.

Currently, 27% of bird species, 66% of amphibians, 56% of mammals, 49% of freshwater fish, and 59% of reptiles in Sri Lanka are threatened. While habitat destruction and climate change might be major drivers of ecosystem degradation and species extinction, wildlife trafficking plays a huge part as well. It drives species to extinction and has huge economic impacts: Wildlife and ecosystem tourism are booming in Sri Lanka, and many people depend on sustainable wildlife populations for their livelihoods.

Sri Lanka and the International Wildlife Trade

Only around 5% of Sri Lankan elephants are tuskers: But even though Sri Lanka is not a source of the global “blood ivory” trade, the island is still a major hub for it and other wildlife trafficking. The government is trying to send signals, for example when it destroyed 359 pieces of seized African elephant ivory in 2016 or when it confiscated 28 containers of Rosewood timber in 2014, but there are concerns that these efforts are not enough. There is also a sizeable domestic illegal trade in wildlife that does not fall under CITES provisions.

Existing Sri Lankan laws might not suffice to address the international illegal wildlife trade. The Fauna and Flora Protection Ordinance as amended in 2009 includes provisions against the import and export of elephants, tusks, and certain mammal species—however, only few cases have been prosecuted under this law so far. While the country has been a signatory to CITES for decades, it still lacks local regulations to enforce all aspects of the convention, making it difficult for customs to prosecute wildlife traffickers in many cases.

Towards a Sustainable Future

The 18th Conference of the Parties to CITES starts on May 23rd in Colombo with over 3,000 delegates from all over the globe. As CITES conferences only happen every three years, they are important meetings that cover numerous points of discussion: and the intersessional between COP17 and COP18 has been especially busy. There are 57 proposals regarding a range of species, including protecting the extinct woolly mammoth (because illegal elephant ivory gets passed off as legal mammoth ivory revealed by melting permafrost), giraffes, four species of Sri Lankan reptiles, tiger spiders, Mako sharks, giant guitarfish, and wedgefish. Other items on the agenda are the most recent analysis of the Elephant Trade Information System (ETIS), the wildlife markets in Laos and Madagascar, and the upcoming 2020 meeting of the parties to the Convention of Biological Diversity, which will decide on the biodiversity framework for the future.

As the host country, the world will look to Sri Lanka to play its part in fighting wildlife trafficking and unsustainable wildlife trade. If Sri Lanka can stop illegal shipments to pass through its harbours and curb the exploitation of ecosystems and the extinction of species, not only the environment but also the people and the economy stand to benefit.

 

 

Sources:


ලංකාවේ ‘සත්ත්ව සුබ සාධන පනත’ යාවත්කාලීන විය යුත්තේ ඇයි ?

-සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්

Photo by Rajith Gunawardena from Pexels – https://www.pexels.com/photo/dogs-puppy-puppy-in-sri-lanka-sri-lanka-puppy-88225/ 

සත්ත්ව ආරක්ෂණය හා සුබ සාධනය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අපට ඇත්තේ වෙනත් කිසිදු ජාතියකට නොමැති තරම් සාඩම්බර අතීතයකි.ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වැනි සියවසේදී මෙරට රජ කළ දේවානම්පියතිස්ස රජු සකලවිධ සත්ත්ව වර්ගයාට නිදහසේ ජීවත්වීමේ අයිතිය පිළිගත්තේය. ඒ මිහින්තලාව අභයභූමියක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත්කරමිනි.

පසුකාලීනව වනජීවීන් ආරක්ෂණය හා සංරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් මෙරට නීති රීති පද්ධතිය විකාශනය වුවද සත්ත්ව හිංසනය සහ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් ලැබුණේ අඩු උනන්දුවකි. 1907 අංක 13 සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥා පනත මෙ රට සතුනට රැකවරණය ලබා දීම සඳහා දැනට ඇති එකම නීතිමය ආවරණය වීම ඊට කදිම නිදසුනයි. නමුත් විවිධ හේතූන් නිසා මෙය යාවත්කාලීන කිරීමේ ප්‍රමුඛ අවශ්‍යතාවයක් පැන නැඟී  තිබුණ ද බලධාරීන් ඒ සම්බන්ධයෙන් නිසි අවධානයක් යොමු නො කිරීම කණගාටුවට කරුණකි.

ලොව සියලුම සත්ත්වයින්ට ආරක්ෂිතව ජීවත්වීමට අයිතියක් ඇත. එය මිනිසුන්ට මෙන්ම සෙසු සත්ත්වයින්ට ද පොදු ය. මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කොතෙකුත් නීතිමය ප්‍රතිපාදන තිබුණ ද සත්ත්ව අයිතින් වෙනුවෙන් එවැනි නීතිමය ආරක්ෂාවන් ඇත්තේ ඉතා අවම වශයෙනි. වර්තමානයේ ගෘහාශ්‍රිත මෙන්ම වන සතුන් ඉතා කෘර හා අමානුෂික හිංසනයන්ට හා ඝාතනයන්ට ගොදුරුවන්නේ එම නිසාය . 2016 වසරේදී කුස ඇලි මුහුදු උකුස්සෙකු පණපිටින් හමගසා මරා දැමීමේ සිදුවීමක් හික්කඩුව ප්‍රදේශයෙන් වාර්තාවූ අතර 2018 වස‍රේ කිලිනොච්චිය ප්‍රදේශයේදී ගම් වැදුණු කොටියෙකු ඉතා අමානුෂික ලෙස පොලු වලින් පහරදී මරා දැමු ආකාරය මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය කෙරිණි. පසුගිය දා මීගමුව, කොප්පරා හංදිය ප්‍රදේශයේදී සුනඛයෙකු ගිනිතබා මරා දැමීම හා බලංගොඩ, මස්තැන්න ප්‍රදේශයේ සුනඛයෙකු දුෂණයකර මරා දැමීම මෙවැනි සත්ත්ව හිංසනයන් සම්බන්ධ ආසන්නතම සිදුවීම් ද්විත්වයයි.

මෙම අසරණ  සතුන්  සිය දුක් කඳුළු මතින් නිහඬ අරගලයක යෙදෙති.ඒ සත්ත්ව හිංසනය වැළැක්වීමේ නීති ප්‍රතිපාදන මෙරට තුළ  ශක්තිමත් කරන ලෙස තව තවත් සිහි කැදවමිනි. නමුත් අවාසනාවට සත්ත්ව සුබසාධන පණත හමස් පෙට්ටියේ දමාගෙන බලධාරිහු  මුණිවත රකිති.

අප ඉහත සඳහන් කළ පරිදි මෙරට සතුන්ගේ ආරක්ෂණය හා සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දැනට මෙරට තුළ ක්‍රියාත්මකවන නීතිය වන්නේ 1907අංක 13 සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥාපනතයි. බ්‍රිතාන්‍යන් මෙරට පාලනය කරන සමයේ නීතිගතකරන ලද එම ආඥාපනත කරළියට පැමිණ වසර සියයකට අධික කාලයක් ගතවී ඇත. ඉන්පසු ගෙවුණු අතීතය තුළ ලෝකයේ සෙසු රටවල් බොහොමයක් සත්ත්ව හිංසනයන් වැලැක්වීම සඳහා ශක්තිමත් නීති අනපනත් නිර්මාණය කර ඇත. ඕනෑ තරම් එවැනි උදාහරණ තිබියදී වර්තමානයට ගැලපෙන ලෙස සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් නීතිගතකර ආරක්ෂාකිරීමට රටක් ලෙස අප අපොහොසත්වීම කණගාටුවට කරුණකි.

2016ජනවාරි මාසයේ කැබිනට් අනුමැතිය ලැබුණු සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පතක් අප රට සතුව ඇතත් එය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත්කර සම්මත කර නොගන්නේ ඇයිදැයි දන්නේ නැත.  ඉන් පෙනෙන්ට ඇත්තේ බලධාරින් ඊට දක්වන උනන්දුවේ තරමය. වනජීවීන් ආරක්ෂණය හා සංරක්ෂණය සම්බන්ධ නීති රීති යම්කිසි ප්‍රමාණයකින් යාවත්කාලීන  කරන අතරේ පොදුවේ සත්ත්වයන් වෙනුවෙන් ගෙන එන සත්ත්ව සුබ සාධන පනතක අවශ්‍යතාවය ගැන රජයට පසුගාමී අදහසක් තිබීම විමතියකි.

මේ පිළිබඳව අප කළ විමසීමේදී සත්ත්ව සුබසාධන හවුලේ කැඳවුම්කාරිණි නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මිය මෙසේ පැවසුවාය.‘පසුගිය කාලය පුරාම සත්ත්ව හිංසන සිද්ධි රැසක් වර්තා වුණා. අප දිගින් දිගටම සත්ත්ව සුබසාධන පනත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කළ යුතු යැයි අරගලයක නිරත වන්නෙ ඒ නිසයි. අදටත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ  1907 හඳුන්වා  දුන් නීතියක්. අද රටට ගැලපෙන විධියට මේ නීති අලුත්වන්නට අවශ්‍ය  යි. අප රජයෙන් ඉල්ලා  සිටින්නේ  සත්ත්ව සුබ සාධන පනත හැකි ඉක්මනින් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර මෙරට තුළ සිදුවන සත්ත්ව හිංසනයන් වැලැක්වීමට කඩිනමින් මැදිහත්වන ලෙස’යි.

1907 අංක 13 සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥාපනත මගින් යම්කිසි සත්ත්ව හිංසනයක් සඳහා වැරදිකරුවකු වන පුද්ගලයෙකුගෙන් අයකර ගතහැකි උපරිම දඩ මුදල රුපියල් සියයක් පමණි. එවැනි වරදකරුවෙකු සය මසක උපරිමයකට යටත්ව බන්ධනාගාර ගතකිරීමකට යටත්කළ හැකිව පැවතුණ ද එම දණ්ඩනය පැනවෙන්නේද ඉතා අල්ප වශයෙන් බව විජේනායක මහත්මිය පවසන්නීය.මේ අනුව සත්ත්ව සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් ශක්තිමත් පනතක් නීතිගත කිරීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි.

මෙම නව පනත සම්මත කිරීම මගින් ආකාර කිහිපයකින් අසරණ සතුන්ට නීතිමය ආරක්ෂාවක් සැලසේ. සත්ත්වයින් සම්බන්ධයෙන් දැනට පවතින නීතිමය අර්ථකථනය වඩාත් පුළුල් කිරීම මගින් සත්ත්ව හිංසනයට එරෙහිව වැඩි ආවරණයක් ලැබීම මෙම නව පනතේ ඇති විශේෂත්වයකි. එසේම සත්ත්ව හිංසනයන් හා සතුන්ට නොසලකා හැරීම් සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන්ට ලබා දිය හැකි දඬුවම් ඉහළ නැංවීමට ද මෙ මඟින් අවස්ථාව ලැබේ. තව ද සතෙකු තම භාරයේ තබාගන්නා පුද්ගලයාට එම සත්ත්වයා රැකබලා ගැනීමට නෛතික වගකීමක් පැවරීමද මෙහි ඇති නව සංකල්පයකි. එමෙන්ම සත්ත්ව ආරක්ෂණය සහ හිංසනය පිලිබඳ විශේෂයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අධිකාරියක් හරහා නිතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ආයතනික ව්‍යුහය ද මෙම පනත හරහා ගොඩ නැඟීමට ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත. මේ සියලු කරුණු  සමග වඩාත් ඵලදායී හා කාර්යක්ෂම නීති රාමුවකින් මෙරට සියලු සත්වයින්ට ආරක්ෂාව ලැබීම හා සුබසාධනය තහවුරුවීම සඳහා මෙම පනත අවස්ථාව උදාකරදී ඇත. මේ නිසා සත්ත්ව සුබ සාධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර ගැනීමට බල කිරීම අවිහිංසාව අගයන උතුම් මානව ගුණාංගයන්ගෙන් පිරි හදවත් ඇති සැමගේ යුතුකම හා වගකීම වන්නේය.

 

 


“Hakka Patas” – The Bane of Elephants in Sri Lanka

by Samya Senaratne

 

“Hakka Patas” (a cynical Sinhala term which translates as “jaw breaker”) are small improvised explosive devices which consist of gun powder, stones, lead, and iron shaped into a ball. They are made among the rural agrarian villages in the Northern and North-Eastern part of Sri Lanka for the main purpose of keeping wild animals, including elephants, away from the crops.

These explosives are also used by villagers to hunt small animals like boars, and by illegal poachers to hunt around the forests, tank bunds, and even in Sanctuaries. But the constant victims of these explosives are most often small elephant calves and sometimes adult elephants, cattle, and domesticated animals like dogs.

 

The Painful and Deadly Effects of “Hakka Patas”

“Hakka Patas” are strategically inserted into a cucumber, pumpkin, or melon, which are delicacies for wild animals, and explode in their mouths once they are swallowed. The consequence is a destroyed mouth cavity and painful slow death which can take up to two weeks as the animal becomes emaciated from its inability to chew and swallow food.

The comparatively lesser number of adult elephant victims is owing to them being intelligent enough to often identify the masked fruit as a deadly meal. But the same cannot be said about elephant calves. It is tragic and inhumane how calves who do not know any better are beguiled by the juicy vegetables. They consume the explosives and suffer without food before succumbing to a painful death.

 

Reported Elephant Victims of “Hakka Patas”

The most recently reported incident was on 24th October 2018, when a two-year old baby elephant became prey to a “Hakka Patas” laid down by poachers as it came to drink from the Mahaillupallama Tank in Anuradhapura. But this is not an isolated occurrence, as the use of “Hakka Patas” can be traced back at least a decade. Department of Wildlife Conservation (DWC) records show that “Hakka Patas” have been in regular use since 2010. According to the Wildlife Department, at least three adult elephants and seven baby elephants have been killed in the Anuradhapura, Mannar, Vavuniya and Puttalam districts in 2010.

It was reported by the DWC that in 2012 alone, 35 wild elephants, most of them baby elephants, died due to mouth injuries caused by the explosions of “Hakka Patas”.

In 2017, at least seven elephant calves were killed by “Hakka Patas” traps in the Anuradhapura district in the village of Horowpathana. The Horowpathana Wildlife Conservation unit has reported that all seven deceased elephant calves were between the age of five to ten years. And on August 14th of the same year, the harrowing find of an elephant calf wounded by a “Hakka Patas” in the Hambantota Port premises was reported. It was noted that the mouth of the elephant was seriously injured while it also bore a gunshot wound on its head. It had lost part of its trunk due to a previous injury and was in extreme pain. Furthermore, two young elephants released from the Elephant Transit Home (ETH) in Udawalawe have also fallen victim to “Hakka Patas”. The first animal died, but the second, a female named “Neela,” was located and attended to by veterinary surgeons before her wounds became infected.

Elephants are not the only ones affected by these explosives. In 2016, Tasindu Kaveesha, a nine-year-old boy from Hambegamuwa, died after accidentally biting off a suspected “Hakka Patas” while playing in the garden with a friend. Thus, this unregulated explosive in the rural agrarian areas has become the bane not only of wild animals like elephants but also of humans.

 

The Urgent Need for Effective Enforcement of the Law

The Explosives Act No. 21 of 1956 provides that a license is required to manufacture explosives, as well as a permit to authorize a permittee to acquire, possess, transport, and use explosives, subject to the provisions of this Act and regulations made thereunder (S. 37 of the Act includes gunpowder under the definition of “explosives”).

Therefore, the requirements to be abided by in acquiring, possessing, and using gun powder, which is the main ingredient of “Hakka Patas”, are explicitly mentioned in this Act. These requirements by implication render all actions not conforming to the law illegal. But even though the use of “Hakka Patas” by poachers is illegal under Sri Lankan law, there are serious gaps in its enforcement.

In an attempt to address the threat to wildlife from the use of “Hakka Patas”, the Wildlife Department (DWC) has throughout the past urged the public to complain or send information about those who are setting “Hakka Patas” traps for wild elephants. Due to the lack of stringent legal regulations and proper implementation mechanisms, the problem persists, and large number of elephants and other unintended victims are still maimed and harmed by these crude explosives. Many villagers with information regarding poachers have given up hope of the DWC taking effective steps to conduct raids even after being informed. Such informants have also been threatened and coerced by poachers.

One of the main lacunas in the law is the lack of effective control mechanisms. For example, under the above Act, an offender is liable only to a fine not exceeding Rs. 2,000 or to imprisonment for a term not exceeding two years or both. In a recently reported incident where poachers were arrested for use or possession of “Hakka Patas,” the offenders were released for as little as Rs. 5,000 bail. Such amounts need to be adjusted to current inflation rates to effectively penalize poachers and be an effective deterrent for future offences.

 

Challenges in Regulating “Hakka Patas”

However, pragmatic enforcement of the law against “Hakka Patas” will be challenging due to the fact that the explosive itself and its component ingredients are widely and easily available. “Hakka Patas” are reportedly sold openly for just Rs. 400. Poachers are also able to manufacture them by mixing stones with gunpowder taken from “Cheena Patas” (Chinese crackers), firecrackers that are readily available on the market.

Therefore, the use of these explosives will have to be curbed through constant monitoring by police and wildlife officials in the remote agrarian areas, and frequent raids, which raise practical concerns of access.

Even though the access to gun powder is sought to be regulated by the Explosives Act, in reality, insufficient enforcement enables the production and dispersal of these home-made explosives. However, farmers’ concerns about crop-raiding wild animals cannot be overlooked. The interests of farmers and the protection of wild animals against inhumane methods of control are difficult to balance. It is necessary to use alternative means rather than crude explosives to address the legitimate issues of farmers.

There are no easy answers to this perennial problem and all stakeholders, including the farming community, law enforcement, legislators, and educators, must cooperate and formulate a feasible strategy that protects both animals and farmers.

 

Sources

  1. Explosives Act No. 21 of 1956
  2. Romesh Madushanka, ‘Baby Elephant Found Killed By Hakka Patas’, Daily Mirror, October 24, 2018.
  3. ‘Dealing with “Hakka Patas”’, Daily News Editorial, August 20, 2016.
  4. Nimal Wijesinghe, ‘Hakka patas taking a heavy toll on elephants’, Daily News, July 14, 2013.
  5. Athula Bandara, ‘Hakka patas inserted in vegetables brings slow, painful death to elephants’, The Sunday Times, December 26, 2010.
  6. Harshi Gunawardana, ‘‘Hakka Patas’: The killer trap’, Daily Mirror, August 22, 2016.
  7. Dr Rohan H Wickramasinghe , ‘‘Hakka patas’: Animal rights and related matters’, The Island, August 21, 2017.
  8. Fined for keeping Hakkapatas, accessed on http://www.dailynews.lk/?q=police-legal/fined-keeping-hakkapatas.
  9. Malaka Rodrigo, ‘Hakka Patas set to become Elephant Killer No. 1’, The Sunday Times, February 3, 2013.

සත්ත්ව  හිංසනයෙන් තොර ශ්‍රී ලංකාවකවට සත්ත්ව සුබ සාධන පනත සම්මත කිරීම

 

රමේෂ් වැරල්ලගම

 

 

ලොව බිහිවන සෑම ජීවියකුටම ඇති පළමු අයිතිය ජීවත්වීමේ අයිතියයි. මිනිසුන්ට මෙන්ම සත්ත්වයන්ට ද එම අයිතිය එක හා සමානය. මිනිස් අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් කොතෙකුත් අණ පනත් නීති රාමු පැනවුව ද සත්ත්වයන්ගේ අයිතින් වෙනුවෙන් එ වැනි අණ පනත් හෝ නීති පැනවෙන්නේ  ඉතා මංදගාමීව ය.

චාලි මේ කතාව නැවත අලුත් කළේය. තිරිසනකු ලෙස ඉපදුනත්, මිනිසුන්ගේ ආදරය කරුණාව දයාව මෛත්‍රිය සමග ජීවත්වීමට සිහින දුටු චාලි, මිනිසුන් ලෙස ඉපදී තිරිසනුන් ලෙස ක්‍රියා කරන මිනිසුන් ගැන පණිවුඩයක් තබා නික්ම ගියේය.

මේ සිදුවීම දැන් නොදන්නා කෙනෙක් නැති තරම්ය. මීගමුව කොප්පරා හංදිය අසල ව්‍යාපාරික නිවසක සුරතලයට ඇති දැඩිවූ චාලි සුනඛයා පසුගිය 31 වැනිදා රාත්‍රියේ ජීවිතය හා මරණය අතර සටනක නියැලුණේ ය . ඒ ස්වභාවිකව ඇති වූ  රෝගී තත්ත්වයකින් නොවේ.

කිසියම් මිනිස් තිරිසනකු ලැබ්‍රෙඩෝ වර්ගයේ මෙම සුනඛයා ගිනි තබා තිබිණි. භූමිතෙල් ගසා පිළිස්සෙන චාලිට මෙම අවාසනාවන්ත ඉරණමෙන් මිදී පළායාමට හෝ අවස්ථාවක් නොවීය. ඊට හේතු වී තිබුණේ රාත්‍රියේ නිවැසියන් ද  නින්දට ගොස් සිටි නිසා චාලි ගේ කුඩුව වසා තිබීමයි.

ගිනි ගන්නා තමන්ගේ සිරුරේ වේදනාව චාලි ට හොදින්ම දැනෙන්ට වද්දී මහ හඩින් කෑ ගැසීම හැර වෙනත් පිළිසරණ  පැතීමේ භාෂාවක් චාලි දැන සිටියේ නැත. එන්න එන්න ම චාලිගේ විලාපයෙන් කොප්පරා හංදිය වෙලී ගියේය. චාලි රැක බලා ගත් ව්‍යාපාරිකයා, බිරිද සහ ඇයගේ පුතා නිවසේ දොර විවෘත කර බලන විට සුරතල් චාලිගේ කූඩුව එක ම ගිනි ජාලාවකින් වැසී තිබිණි.

වහා ක්‍රියාත්මක වී චාලිගේ හාම්පුතුන් ගින්න නිවා දැමුව ද ඒ වන විටත් චාලිගේ ශරීරය පුරා පිළිස්සුම් තුවාල ය. ගින්නෙන් පිළිස්සුණු  සිරුරේ අභ්‍යන්තරව ගලන වේදනාවන් කියා ගන්නට තරම් හඩඟා  කෑ ගසන්නටවත් චාලි ට ශක්තියක් තිබුණේ නැත. රාත්‍රි කෑම ලැබුණු පිඟාන පවා  ගිනි ගෙන ය.

කොළඹ සත්ත්ව රෝහලකට ගෙනවිත් ප්‍රතිකාර ලබන තෙක් තම පණ නල රැකගත් චාලි මේ නො මිනිස්කම් පිරුණු සමාජයේ තවත් ජීවත්වී පලක් ඇත්දැයි තමන්ම සිහි කර තීන්දුවක් ගත්තා මෙන් පැය කිහිපයක් තුළ මිය ගියේය.

මිය යාමට පෙර සුරතල් වු චාලි සහ ඇඟ පුරා පිළිසුම් තුවාල මැද ජීවිතයට සුසුම්ලන චාලිගේ වීඩියෝ පට සහ ඡායාරූප සමාජ ජාල කළඹමින් ලොව පුරා විසිරෙන්නට ගත්තේ ඒ අවසරයෙනි.

ගිනි තබා මරා දැමු චාලි, සිය මරණයෙන් සත්ත්ව අවිංසාවාදය නැවත කරළියට ගෙනාවේය.අද නොවේ හෙට බාලගිරි දෝෂය සිහි කැඳ වමින් සත්ත්ව සුබසාධන පණත හමස් පෙට්ටියේ දමා මුණිවත රකින නිලධාරින්, ඇමැතිවරුන් සහ පාලකයන්ගේ දෑස් විවර කරන්නට චාලි යම් හෝ ප්‍රයත්නයක් දැරුවේය.

1907 අංක 13 සත්ත්ව හිංසා වැළැක්වීමේ ආඥාපනත මේ දක්වා සත්ත්වයන්ට ඇති එකම පිළිසරණයි. වසර සියයකට අධික කාලයක් ගතවී ඇතත් අද ට ගැලපෙන ලෙස සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් නීතියකට ගෙන ඒමට රටක් ලෙස අප අපොහොසත්වී තිබේ.

2016 ජනවාරි මාසයේ කැබිනට් අනුමැතිය ලැබුණු සත්ත්ව සුබසාධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිප ත්කර සම්මත කර ගැනීමට මේ දක්වා හැකිවී නැත. වන සතුන් ගැන විවිධ අණ පනත් අලුත්  වූව ද පොදුවේ සත්ත්වයන් වෙනුවෙන් ගෙන එන සත්ත්ව සුබ සාධන පනතක අවශ්‍යතාවය ගැන රජය සිටිනුයේ නිද්‍රාශීලිව ය.

‘මීගමුවේ චාලි සුනඛයාගේ සිද්ධිය පමණක් නෙමෙයි. පසුගිය කාලය පුරාම සත්ත්ව හිංසන සිද්ධි වර්තා වුණා. අප දිගින් දිගටම සත්ත්ව සුබසාධන පනත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කළ යුතු යැයි අරගලයක නිරත වන්නෙ ඒ නිසයි.අදටත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ  1907 හඳුන්වා  දුන් නීතියක්.. අද රටට ගැලපෙන විධියට මේ නීති අලුත්වන්නට අවශ්‍ය  යි. අප රජයෙන් ඉල්ලා  සිටින්නේ  සත්ත්ව සුබ සාධන පනත හැකි ඉක්මනින් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර එම අණ පනත් නීතියක් බවට පත් කිරීම’ යැයි සත්ත්ව සුබසාධන හවුලේ කැදවුම්කරු නීතිඥ වොසිතා විජේනායක මහත්මිය පැවැසුවා ය.

ඒ නිසා මීගමුව පොලිසිය මේ වනවිට අදාල සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අදහස් පළ කර ඇත..

මීගමුව පොලිසියේ වැඩ බලන ස්ථානාධිපති ප්‍රධාන පොලිස් පරීක්ෂක  යු.පී.එස් ප්‍රියන්ත මහතා ගේ උපදෙස් පරිදි සැරයන් රාජපක්ෂ (31097) සහ කොස්තාපල් ඉන්දික (39304) පරීක්ෂණ පවත්වති.

‘අපි දැනට පරීක්ෂණ ක්‍රියාත්මක කරනවා. නමුත් මේ දක්වා සැකකරුවකු අත්අඩංගුවට ගෙන නැහැ’ යැයි මීගමුව පොලිසියේ නිලධාරියෙක් සලයිකැන් භාරය කළ විමසීමේ දී සදහන් කළේය.

වෙනත් කතා මෙන් චාලි ගේ කතාව ද තවත් දවස් ගණනකින් අමතකව යෑම සමාජ යථාර්ථයකි. නමුත් චාලි දුක්ඛිත මරණයකින් මියගියේ අනෙක් සත්ව වර්ගයාට ද නිදහසේ මරණයට හෝ යොමු වීමේ නෛතික අයිතියක් තිබිය යුතු බව පසක් කරමිනි.

මිනිස්සු තිරසනුන් විදියට වැඩ කරන විට අප අසා තිබෙන සුලබ වදන් පෙළක් තිබේ. ඒ බලු වැඩ කරන්න එපා මිනිහෝ යන්නයි.

නමුත් දිග අදිමින් බාලගිරි දෝෂයට ලක් වූ  සත්ත්ව සුබ සාධන පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට මැලිවන රජයේ බලධාරින්, ඇමැතිවරු මෙන්ම පාලකයන් ගැන චාලි දැන් සිටින තැනකට වී කල්පනා කරනවා විය හැක.

බලු වැඩ කරන්න එපා මිනිහෝ යැයි චාලි තිරිසන් මිනිස්සු සිහිපත් කරමින් නො කියවනවා නම් පුදුම ය.